Kosten van verkochte goederen (COGS): berekenen & besparen

De kosten van verkochte goederen (COGS) zijn meer dan alleen een boekhoudkundige term. Het is een belangrijke maatstaf die laat zien wat het je bedrijf direct kost om producten te produceren en die daarmee invloed heeft op je winstgevendheid. Als je COGS goed begrijpt en berekent, kun je betere prijsbeslissingen nemen, je voorraad efficiënter beheren en je belastingaangifte nauwkeurig doen.

Hoewel de COGS-formule op het eerste gezicht technisch kan lijken, lees je in deze gids wat er onder COGS valt, hoe je de kosten van verkochte goederen berekent en hoe je je kunt voorbereiden op de belastingaangifte.

Wat zijn de kosten van verkochte goederen?

De kosten van verkochte goederen (COGS) zijn de directe kosten voor het produceren van de producten die je bedrijf verkoopt. COGS wordt ook wel de kostprijs van de omzet genoemd en omvat de kosten van materialen en arbeid die rechtstreeks verband houden met de productie van je producten.

• COGS verschilt van operationele kosten, zoals huur, energiekosten en marketing, en van de kosten van omzet, waaronder bijvoorbeeld orderverwerking en betalingsverwerking vallen.
• Retailers gebruiken verschillende methoden om voorraadkosten te berekenen, waaronder FIFO (first in, first out), LIFO (last in, first out) en de gewogen gemiddelde kostprijs. De gekozen methode heeft invloed op de winstgevendheid en belastingverplichtingen.
• Door COGS bij te houden, kun je concurrerende prijzen bepalen, je voorraad efficiënt beheren en je belastbare inkomen verlagen door productiegerelateerde kosten af te trekken.

Wat is de COGS-formule?

De formule voor de kosten van verkochte goederen is:

(Beginvoorraad + inkopen) – eindvoorraad = COGS

Wat valt onder de berekening van de kosten van verkochte goederen?

De kosten van verkochte goederen zijn in feite de groothandelsprijs van elk artikel, inclusief de directe arbeidskosten die nodig zijn om het product te produceren.

Hieronder vallen de kosten van:

• Alle onderdelen die worden gebruikt om producten te maken of samen te stellen
• Grondstoffen die nodig zijn voor de producten
• Artikelen die worden ingekocht voor wederverkoop en/of om een product te maken
• Onderdelen of machines die nodig zijn om het product te produceren
• Benodigdheden voor de productie
• De mensen die de producten samenstellen en onderdelen verzenden
• Het verzenden van onderdelen en apparatuur naar het magazijn om het product te produceren, inclusief containers, vrachtkosten en brandstoftoeslagen

Hoe COGS verschilt van andere bedrijfskosten

COGS vs. operationele kosten (OpEx)

Operationele kosten (OpEx) en COGS worden beide van de omzet afgetrokken, maar zeggen iets anders over de prestaties van je bedrijf.

Zo maak je het onderscheid:

• COGS bestaat uit de directe kosten voor het produceren van de goederen die je verkoopt. Dit zijn variabele kosten, omdat ze rechtstreeks meebewegen met je productievolume.
• OpEx bestaat uit de indirecte kosten die nodig zijn om je bedrijf draaiende te houden, ongeacht hoeveel je verkoopt. Dit zijn vaste kosten, zoals huur, administratieve salarissen en marketing.

Dit onderscheid is belangrijk op je winst-en-verliesrekening. Trek je COGS af van je omzet, dan krijg je je brutowinst. Die laat zien hoe efficiënt je producten produceert en prijst.

Trek vervolgens de operationele kosten van je brutowinst af om je operationele winst te berekenen. Die geeft aan hoe winstgevend de kernactiviteiten van je bedrijf zijn.

Een modeboetiek betaalt bijvoorbeeld iedere maand huur, nutsvoorzieningen en marketingkosten, ongeacht hoeveel artikelen er worden verkocht. Verkoopt de winkel een T-shirt, dan vallen de kosten voor onder andere het naaien, de draad, hanger, labels en verpakking onder COGS. Ook goederen die bij leveranciers en fabrikanten worden ingekocht, tellen mee.

COGS vs. kosten van omzet

De kosten van omzet omvatten alle kosten die direct samenhangen met het genereren van omzet. Hieronder valt COGS, plus aanvullende kosten zoals:

• Orderverwerking en verzending naar klanten
• Kosten voor betalingsverwerking
• Kosten voor klantenservice en ondersteuning
• Websitehosting en kosten voor transactieplatforms

In tegenstelling tot COGS worden de kosten van omzet ook gebruikt door bedrijven die meer aanbieden dan alleen fysieke producten. Een software-as-a-service (SaaS)-bedrijf verkoopt bijvoorbeeld geen fysieke goederen. De kosten van omzet bestaan dan onder andere uit serverhosting, datacenterkosten en de salarissen van klantenservicemedewerkers die nodig zijn om de dienst draaiende te houden.

Kosten van verkochte goederen berekenen in 5 stappen

1. Bepaal de directe en indirecte kosten
2. Kies een methode voor voorraadwaardering
3. Bereken de beginvoorraad en kosten van inkopen
4. Bereken de eindvoorraad
5. Pas de COGS-formule toe

1. Bepaal de directe en indirecte kosten

Directe kosten zijn alle kosten die rechtstreeks verband houden met het product zelf. Hieronder vallen:

• Kosten voor grondstoffen of artikelen voor wederverkoop
• Benodigdheden voor de productie van producten
• Verpakkingskosten en onderhanden werk
• Productiebenodigdheden
• Overheadkosten, waaronder nutsvoorzieningen en huur

Indirecte kosten zijn onder andere:

• Arbeidskosten voor de mensen die het product samenstellen
• Apparatuur die wordt gebruikt om het product te produceren
• Afschrijvingskosten van de apparatuur
• Kosten voor de opslag van producten
• Administratieve kosten en salarissen
• Niet-productiegerelateerde apparatuur voor backoffice personeel

Een aandachtspunt zijn de kosten voor bedrijfsruimten. Het kan lastig zijn om deze kosten nauwkeurig aan afzonderlijke producten toe te wijzen. Hiervoor is de hulp van een ervaren accountant aan te raden. De kosten moeten op een doordachte manier worden verdeeld over alle producten die worden geproduceerd en opgeslagen en worden meestal jaarlijks berekend.

2. Kies een methode voor voorraadwaardering (FIFO, LIFO of gewogen gemiddelde)

Degene die je belastingaangifte verzorgt, kan je adviseren welke methode voor voorraadadministratie het beste bij je bedrijf past. De meest gebruikte methoden voor voorraadwaardering zijn:

FIFO-methode

Bij first in, first out (FIFO) worden de producten die als eerste zijn geproduceerd of ingekocht ook als eerste verkocht. Deze methode is vooral geschikt voor bederfelijke producten en producten met een korte houdbaarheid. Als de prijzen stijgen, leidt FIFO tot lagere kosten van verkochte goederen, omdat je oudere voorraad als eerste verkoopt. Hierdoor stijgt je nettowinst. Als de prijzen dalen, gebeurt het tegenovergestelde: COGS is hoger en de nettowinst lager.

LIFO-methode

De last in, first out (LIFO)-methode gaat ervan uit dat de goederen die je als laatste hebt ingekocht of geproduceerd als eerste worden verkocht. Als de prijzen stijgen, worden goederen met hogere kosten als eerste verkocht en is de eindvoorraad lager. Hierdoor daalt de nettowinst. Tijdens perioden van inflatie leidt LIFO tot een hogere gerapporteerde COGS op je financiële overzichten en een lager belastbaar inkomen.

Gewogen gemiddelde kostprijsmethode

Bij de gewogen gemiddelde kostprijsmethode wordt de gemiddelde prijs van alle producten op voorraad gebruikt om de verkochte goederen te waarderen, ongeacht wanneer ze zijn ingekocht. Deze methode is bijvoorbeeld geschikt voor massaproducten zoals waterflessen of spijkers. Om de COGS volgens de gewogen gemiddelde kostprijs te berekenen, vermenigvuldig je het aantal verkochte eenheden met de gemiddelde kostprijs.

3. Bereken je beginvoorraad en inkopen

Of je nu jam, T-shirts of digitale downloads verkoopt, om de kosten van verkochte goederen te berekenen moet je weten hoeveel voorraad je aan het begin van het jaar hebt. Bereken hiervoor de totale waarde van alle producten die tijdens het boekjaar zijn ingekocht en beschikbaar zijn voor verkoop, inclusief grondstoffen, en trek daar alles vanaf wat voor persoonlijk gebruik is genomen.

De beginvoorraad bestaat niet alleen uit afgewerkte producten die op voorraad liggen en klaar zijn voor wederverkoop. Ook grondstoffen, producten die al in productie zijn maar nog niet zijn voltooid en andere benodigdheden tellen mee. De beginvoorraad moet overeenkomen met de eindvoorraad van het vorige boekjaar.

Ook artikelen en voorraad die gedurende het jaar worden ingekocht en niet onder de begin- of eindvoorraad vallen, moeten worden meegerekend.

• Voor een retailer zijn dit de kosten van inkopen.
• Voor een bedrijf dat zelf producten maakt, worden deze berekend als de productiekosten van gereed product (COGM). Dit is een afzonderlijke berekening waarin alle directe productiekosten worden meegenomen.

Net als bij je belastingaangifte is het belangrijk om alle documenten te bewaren waaruit blijkt dat deze artikelen in het juiste boekjaar zijn aangeschaft.

4. Bereken je eindvoorraad

Aan het einde van het jaar maak je de balans op van alle resterende voorraad: alle producten die nog niet zijn verkocht. Deze informatie gebruik je voor de COGS-berekening van het huidige jaar en heb je ook nodig voor de berekening van het volgende jaar.

De eindvoorraad kan worden onderverdeeld in:

• Producten die klaar zijn voor wederverkoop
• Beschadigde producten (waarvan je de geschatte waarde moet bepalen)
• Producten zonder waarde (waarvoor bewijs van vernietiging nodig is)
• Verouderde producten (waarvoor bewijs van waardevermindering nodig is; als ze nog bruikbaar zijn, kun je ze eventueel doneren aan een goed doel)

5. Pas de COGS-formule toe

Zodra je de voorraad aan het begin en einde van de rapportageperiode hebt berekend, kun je de algemeen geaccepteerde COGS-formule toepassen:

(Beginvoorraad + inkopen) – eindvoorraad = COGS

💡 Pro-tip: Shopify maakt het eenvoudig om aan het einde van het kalenderjaar je kosten van verkochte goederen te bekijken, zonder handmatige berekeningen of formules. Ga in het Shopify-beheercentrum naar het financieel overzicht en selecteer de periode die je in het rapport wilt bekijken.

Voorbeeld van de kosten van verkochte goederen

Dit voorbeeld laat zien hoe je de COGS-berekening toepast. Stel dat je bedrijf voor het kalenderjaar dat eindigt op 31 december 2023 een beginvoorraad van $ 20.000 en een eindvoorraad van $ 6.000 heeft. Gedurende het jaar heeft je bedrijf voor $ 8.000 aan producten ingekocht.

Met de bovenstaande formule bereken je de COGS als volgt: ($ 20.000 + $ 8.000) – $ 6.000. De kosten van verkochte goederen bedragen dus $ 22.000.

Waarom het berekenen van COGS belangrijk is voor je bedrijf

Bereken je brutowinst en winstgevendheid nauwkeurig

Met de COGS-berekening kun je bepalen hoeveel brutowinst je op elke verkoop maakt, ontdekken welke producten het meest winstgevend zijn en de juiste verkoopprijs bepalen. Zo kun je slimmere voorraadbeslissingen nemen, je voorraadkosten verlagen, verouderde voorraad voorkomen en je beschikbare opslagruimte het beste benutten.

Optimaliseer je voorraad en verlaag voorraadkosten

Met een efficiënt voorraadbeheersysteem kun je opslagkosten verlagen en ervoor zorgen dat producten minder lang op voorraad blijven. Zo verlaag je je COGS. Dit helpt je om betere beslissingen te nemen over inkoop, voorraad en productie. Dat wordt nog eenvoudiger als je één platform gebruikt voor al je verkoopkanalen, waaronder retail, e-commerce en B2B.

Shopify is de enige oplossing op de markt die retailers echte unified commerce biedt door e-commerce en POS standaard samen te brengen op één centraal platform.

Een unified commerce-platform vormt één centrale informatiebron voor je hele bedrijf. Shopify is het commerceplatform voor miljoenen merchants in meer dan 175 landen en heeft een uptime van 99,9%. Zo zijn je gegevens nauwkeurig en beschikbaar wanneer je ze nodig hebt.

Ontwikkel een datagestuurde prijsstrategie

Weten wat je COGS per eenheid is, is de eerste stap bij het bepalen van je prijsstrategie. Het vertelt je wat je minimaal moet vragen om quitte te spelen op een verkoop.

De juiste prijs bepalen heeft een grote invloed op je bedrijfsresultaat. Zelfs kleine prijswijzigingen kunnen aanzienlijke winststijgingen opleveren. Uit een NIQ-rapport uit 2024 blijkt dat een prijsverhoging van 1% de marges met ongeveer 11% kan verhogen, mits je evenveel producten blijft verkopen.

Maar kosten zijn slechts de helft van het verhaal. Je moet ook rekening houden met wat klanten daadwerkelijk bereid zijn te betalen. Daar komt prijselasticiteit om de hoek kijken. Hiermee kun je inschatten hoeveel je verkoop kan dalen als je de prijs verhoogt, of juist kan stijgen als je de prijs verlaagt.

Je COGS bepaalt dus de ondergrens van je prijs, terwijl prijselasticiteit helpt om de bovengrens te bepalen. De beste en winstgevendste prijs ligt meestal ergens daartussenin.

Beheer de belastingdruk van je bedrijf

De kosten die je maakt om de producten die je verkoopt in te kopen of te produceren, kunnen als bedrijfskosten worden meegenomen bij het bepalen van je belastbare winst.

Door alle bedrijfskosten, waaronder COGS, correct te berekenen en tegenover de totale omzet te zetten, krijg je een nauwkeuriger beeld van de winst waarover belasting wordt berekend.

Houd er rekening mee dat een hoge COGS weliswaar een lagere winst betekent, maar dat dit geen ideale situatie is: het betekent uiteindelijk ook dat je bedrijf minder winstgevend is. Daarom is het belangrijk om COGS efficiënt te beheren om je nettowinstmarge te verhogen.

Praktische strategieën om je COGS te verlagen

Je COGS heeft grote invloed op hoeveel winst je bedrijf maakt. Hoewel de onderstaande strategieën vooral gericht zijn op directe kosten, is het voor je totale winstgevendheid ook belangrijk om waar mogelijk je overheadkosten te verlagen. Je COGS verlagen is een goed begin.

Optimaliseer je voorraadbeheer

Een te grote of slecht georganiseerde voorraad legt geld vast dat je anders in je bedrijf zou kunnen investeren. Met de juiste datagestuurde tools kun je dat kapitaal weer vrijmaken.

Met Stocky, dat onderdeel is van Shopify POS Pro, kun je bijvoorbeeld verkoopgegevens en inkoopsuggesties gebruiken om de juiste hoeveelheid voorraad te bestellen en te voorkomen dat je te veel inkoopt.

In het Shopify-beheercentrum kun je daarnaast:

• Al je inkopen op één plek beheren. Gebruik de ingebouwde tool voor inkooporders om bestellingen aan te maken en te volgen, je totale kosten te bekijken en leveranciersgegevens te beheren.
• Opnieuw bestellen automatiseren. Gebruik Shopify Flow om meldingen te krijgen wanneer je voorraad bijna op is. Je kunt zelfs instellen dat automatisch een concept-inkooporder wordt aangemaakt wanneer de voorraad van een artikel een bepaald niveau bereikt.
• Precies weten wat je op voorraad hebt. Koppel een RFID-systeem (radio frequency identification), zoals Simple RFID of Senitron, aan Shopify POS om een voorraadnauwkeurigheid van meer dan 95% te bereiken. Als je precies weet wat je hebt, hoef je minder veiligheidsvoorraad aan te houden.

Retailers zoals Bared Footwear ondervonden zelf de problemen van voorraadbeheer via verschillende systemen. Het bedrijf gebruikte Lightspeed voor POS-transacties, maar COO Alexandra McNab legt uit: 

“Onze webshop verwerkte bestellingen sneller dan Lightspeed onze voorraad kon bijwerken. Daardoor klopte de voorraad in Lightspeed niet altijd en liepen we het risico producten te verkopen die eigenlijk niet meer op voorraad waren, vooral tijdens een online uitverkoop.”

Sinds de overstap naar Shopify, waarbij de online en offline voorraadgegevens zijn samengebracht, kan Bared Footwear nieuwe fulfilmentprocessen inzetten om klanten beter van dienst te zijn.

“Met Shopify hebben we één unified commerce-platform waarmee we klanten de complete ervaring kunnen bieden die we voor ogen hebben, zonder ons team te belasten met omslachtige workarounds of risicovolle situaties”, aldus Alexandra.

Onderhandel over betere voorwaarden met leveranciers

Leveranciers zijn partners en er is vaak ruimte om voor beide partijen meer waarde te creëren. Begin bijvoorbeeld met het consolideren van je leveranciersbestand. Uit een onderzoek van McKinsey blijkt dat het consolideren van leveranciers en standaardiseren van voorwaarden naar schatting 2% tot 5% besparing op inkoopprijzen kan opleveren en tegelijkertijd de administratieve efficiëntie kan verbeteren.

Met leveranciersweergaven kun je zien hoeveel je bij iedere leverancier uitgeeft. Die informatie kun je gebruiken om betere prijzen te bedingen voor grotere bestellingen. Met Shopify Bill Pay kun je betalingen aan leveranciers inplannen vanuit je Shopify-beheercentrum. Zo houd je meer controle over je cashflow, omdat je zelf bepaalt wanneer het geld je bedrijf verlaat.

Gebruik technologie om je productie te automatiseren

Bedrijven die investeren in slimme productie-initiatieven melden een verbetering van de productie-output tot 20% en een stijging van de arbeidsproductiviteit tot 20%. Hierdoor daalt je COGS per eenheid en kan ongeveer 15% extra productiecapaciteit vrijkomen.

Synchroniseer je productie in realtime met je verkoop. Integreer een MRP-app (manufacturing resource planning), zoals Katana, met Shopify om verkooporders, stuklijsten (BOM's) en materiaalplanning automatisch te synchroniseren. Dankzij deze naadloze koppeling kun je aanvullingsorders activeren, verwachtingen rond de productieplanning beter beheren en je voorraadgegevens op al je verkoopkanalen centraal houden.

Analyseer en verminder materiaalverspilling

Elk stuk materiaal dat wordt weggegooid en ieder inefficiënt productieproces verhoogt je COGS. De eerste stap om deze kosten te verlagen, is precies achterhalen waar verspilling ontstaat. Apps zoals Katana kunnen per artikel op je stuklijst bijhouden hoeveel materiaal tijdens de productie wordt verspild of afgeschreven.

💡 Pro-tip: Gebruik de realtime voorraadfuncties van Shopify, zoals voorraadbeheer voor meerdere locaties en vraagvoorspellingen, om te voorkomen dat je te veel voorraad bestelt die je later mogelijk moet afschrijven.

Beperkingen van de COGS-formule

Hoewel je met de COGS-formule directe kosten kunt berekenen en de winstgevendheid kunt beoordelen, heeft de formule ook enkele beperkingen:

• Onvolledig: De COGS-formule omvat alleen directe kosten, zoals materialen en arbeid, en laat indirecte kosten zoals marketing, administratieve kosten en overhead buiten beschouwing. Deze kosten kunnen wel invloed hebben op de totale winstgevendheid.
• Verschillende methoden: Verschillende methoden voor voorraadwaardering kunnen tot verschillende COGS-uitkomsten leiden en daarmee invloed hebben op de gerapporteerde winst en belastingverplichtingen. De verkeerde methode kiezen kan je financiële analyse vertekenen.
• Schommelende kosten en inflatie: Stijgende materiaal- en arbeidskosten kunnen de nauwkeurigheid van COGS-berekeningen beïnvloeden, vooral als je de voorraadwaardering of kostentracking niet regelmatig bijwerkt.
• Niet realtime: COGS wordt doorgaans over een bepaalde periode berekend. Daardoor worden realtime veranderingen in productiekosten mogelijk niet meegenomen, wat kan leiden tot verouderde of misleidende financiële inzichten.

Om deze beperkingen op te vangen, is het belangrijk om je boekhoudmethoden regelmatig te controleren, zowel directe als indirecte kosten bij te houden en waar nodig een financieel professional te raadplegen voor een nauwkeurige financiële verslaglegging.

Gebruik de COGS-formule voor je retailbedrijf

Of je nu je eerste fysieke winkel opent of je vijfde, de boekhouding kan ingewikkeld zijn. Als ondernemer heb je niet altijd invloed op de prijzen die leveranciers rekenen. Waar je wél controle over hebt, zijn de boekhoudmethoden waarmee je cijfers zoals COGS bijhoudt.

Werk daarom nauwkeurig en consequent aan je boekhouding. Een goede accountant kan je bedrijf niet alleen helpen door het werk rond belastingaangiften en COGS-berekeningen uit handen te nemen, maar ook door financieel advies te geven waarmee je je bedrijfsresultaat kunt verbeteren.